ताप्लेजुङ / नेपालको पूर्वी पहाडी जिल्ला ताप्लेजुङमा ३७९४ मिटरको उचाइमा अवस्थित पाथीभरा देवी मन्दिर हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको लागि एक अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल हो। यो शक्तिपीठ मात्र नभई प्राकृतिक सुन्दरताको अनुपम स्थल पनि हो। भक्तजनहरू यहाँ देवीको कृपाले मनोकामना पूरा हुने विश्वासका साथ आउने गर्दछन्। विशेष गरी नवदुर्गा, चैते दशैं, र चैत–वैशाखमा लाग्ने मेलामा यहाँको चहलपहल अत्यधिक हुन्छ।
कात्तिक महिनामा भक्तजनहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति
पछिल्लो समय पाथीभरा देवी मन्दिरमा भक्तजनहरूको आगमन झन् बढ्दो छ। २०८१ सालको कात्तिक महिनामा मात्रै, ६१ हजार १७३ भक्तजनले देवीको दर्शन गरेका छन्। यो संख्याले यो तीर्थस्थलको लोकप्रियता र धार्मिक आस्थालाई उजागर गर्दछ।
पाथीभरा क्षेत्र विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक प्रजिन हाङवाङका अनुसार असोज महिनामा बाढीपहिरो र निरन्तर वर्षाका कारण दर्शनार्थीहरू प्रभावित भएका थिए। तर, कात्तिकमा पाँचथरको हेवाखोला डाइभर्सन सञ्चालनमा आएपछि यात्रुहरूको आवागमन सहज भएको छ।
नेपालका विभिन्न भागका भक्तजनहरूको अतिरिक्त, भारतको सिक्किम, दार्जिलिङ, मेघालय, असाम, र दिल्लीबाटसमेत ठूलो संख्यामा भक्तजन आउने गरेका छन्।
पाथीभरा जाने मार्ग: काठमाडौंबाट कसरी पुग्ने?
पाथीभरा देवी मन्दिर पुग्नका लागि विभिन्न मार्ग छनोट गर्न सकिन्छ:
१. हवाई मार्गबाट:
काठमाडौंबाट बिराटनगर वा भद्रपुरसम्म हवाई यात्रा गर्न सकिन्छ।
यी स्थानबाट गाडीमार्फत इलाम हुँदै फिदिम पुगिन्छ।
फिदिमबाट सुमो वा जीपमार्फत सुकेटारसम्म यात्रा गर्न सकिन्छ।
सुकेटारदेखि मन्दिरसम्मको यात्रा पैदल गर्नुपर्ने हुन्छ, जसमा करिब ५-६ घण्टा लाग्छ।
२. स्थलमार्गबाट:
काठमाडौंबाट धरान हुँदै इलाम र फिदिमसम्म बस वा निजी गाडीमा यात्रा गर्न सकिन्छ।
फिदिमबाट सुकेटारको यात्रा र त्यहाँबाट पाथीभरा सम्मको पैदल यात्रा गर्नुपर्छ ।
३. यात्राको रोमाञ्चक अनुभव:
यात्राको क्रममा हरियाली, बाख्रापाखा, अलैंचीबारी, र हिमाली दृश्यहरूले यात्रालाई आनन्ददायक बनाउँछ। साथै, पदयात्रा गर्ने क्रममा स्थानीय संस्कृति, भोजन, र तामाङ समुदायको जीवनशैली नजिकबाट अनुभव गर्न पाइन्छ।
पाथीभरा देवी मन्दिरको महिमा र पौराणिक कथा
पाथीभरा देवीलाई नेपालकै शक्तिशाली शक्ति पीठका रूपमा पूजा गरिन्छ। स्थानीय बासिन्दाहरूको विश्वास छ कि यहाँ पूजापाठ गर्दा सन्तान प्राप्ति, व्यापारमा सफलता, स्वास्थ्य लाभ, र मनोकामना पूरा हुने गर्दछ।
पौराणिक कथाअनुसार, यो स्थानमा तामाङ समुदायले गुमाएका पशु फेला पारेका थिए। देवीप्रति श्रद्धा राख्दै पूजा गरेपछि उनीहरूले मनोकामना पूरा भएको अनुभव गरे। त्यसै समयदेखि यहाँ पूजा गर्न थालिएको हो।
विशेषतः नवदुर्गाको समयमा यहाँ बली चढाउने परम्परा छ। हरेक चैत–वैशाख र दशैंमा यहाँ ठूला मेला लाग्ने गर्छ।
पाथीभरा क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्य
पाथीभरा देवी मन्दिर मात्र धार्मिक स्थल नभई प्राकृतिक सुन्दरताको पनि अनुपम उदाहरण हो।
मन्दिर परिसरबाट कञ्चनजङ्गा, मकालु, ल्होत्से, र अन्य हिमश्रृंखलाका मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ।
हरियाली जंगल, विभिन्न जातजातिका फूलहरू, बाख्रापाखा, र हिमाली वातावरणले यहाँको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई झल्काउँछ।
फोहोर व्यवस्थापन र संरक्षणको प्रयास
भक्तजनहरूको आगमनसँगै पाथीभरा क्षेत्रमा फोहोरको मात्रा बढ्दै गएको छ।
पाथीभरा क्षेत्र विकास समिति, स्थानीय प्रशासन, र स्वयंसेवकहरूले मिलेर सरसफाइ अभियान सञ्चालन गरेका छन्।
काफ्लेपाटीदेखि मन्दिरसम्मको पाँच किलोमिटर क्षेत्रमा नियमित रूपमा सरसफाइ गरिँदै आएको छ।
पछिल्लो पटक शनिबार पनि फोहोर व्यवस्थापनका लागि विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरियो।
पाथीभरा जाने योजनाका लागि विशेष टिप्स
1. मौसमको जानकारी लिनुहोस्: पाथीभरा क्षेत्रमा चिसो अत्यधिक हुने भएकाले तातो कपडा अनिवार्य हुन्छ।
2. यात्राको पूर्व तयारी: पर्याप्त खाना, पानी, र अन्य आवश्यक सामग्री बोक्नु राम्रो हुन्छ।
3. स्थानीय गाइड प्रयोग गर्न सकिन्छ: यात्रा मार्गको जानकारी र सुरक्षाका लागि गाइड उपयुक्त विकल्प हो।
4. धार्मिक आस्थाको सम्मान गर्नुपर्छ: पाथीभरा देवीको दर्शनका लागि आउने यात्रुहरूले आस्थाको सम्मान गर्दै वातावरण स्वच्छ राख्न ध्यान दिनुपर्छ।
पाथीभरा मन्दिरको धार्मिक महत्व
नेपाल र भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले देवी पाथीभरालाई महाशक्ति र माता दुर्गाको प्रतीक मान्छन्। विशेषगरी सन्तानहीन दम्पती, व्यापारमा समस्या भएका व्यक्ति, र रोगबाट मुक्तिको कामना गर्नेहरू यहाँ आउँछन्।
पाथीभरा मन्दिरको धार्मिक महत्त्वले मात्र नभई यसको सांस्कृतिक र प्राकृतिक महत्वले पनि यो क्षेत्रलाई विशेष बनाएको छ। हरेक श्रद्धालु र पर्यटकका लागि पाथीभरा देवी मन्दिर एक अविस्मरणीय गन्तव्य हो।
